Van zwart verleden naar groene toekomst

Project

Digitaal grondwatermeetnet
Opdrachtgever
Waterschap Groot Salland
Land
Nederland
Grondwaterstanden meten toen
Op de plek waar hij 40 jaar geleden zijn eerste grondwater meting uitvoerde vertelt Sjaak Bruggeman, Medewerker Meetnet Grondwater, enthousiast over de overstap van waterschap Groot Salland naar digitaal grondwaterstanden meten. ‘Door digitaal te meten krijgen we meer en betere data en dat is nodig voor een goed peilbeheer waarbij we ook rekening houden met grondwaterstanden en de weersomstandigheden.’ 
‘In het verleden werd iedere maand op de 14e en 28e handmatig de grondwaterstand gemeten en genoteerd. Eerst was ik alleen verantwoordelijk voor het hele meetgebied van het destijds kleine waterschap Salland. Dat werden uiteindelijk zo’n 15 man omdat het waterschap uitgegroeide tot waterschap Groot Salland met 5 waterschappen en een zuiveringsschap. Hemelsbreed rekt het waterschap zich nu uit van Holten naar Deventer, Kampen, Genemuiden en Staphorst. Gigantisch groot en het wordt zelfs nog groter want het voornemen is er om per 1 januari 2016 samen te gaan met waterschap Reest en Wieden.’
‘In de hoogtijdagen gingen 15 man het veld in om in hun eigen gebied de grondwaterstanden te meten. Je legde flink wat kilometers af als je je bedenkt dat je soms wel 130 meetpunten op één dag bezocht. In 2013 hadden we bijna 1000 meetpunten. Dat worden er nu weer minder omdat we over steeds meer data beschikken en niet alle meetpunten meer gebruiken. Samen met onze hydrologen bekijken we welke meetpunten in de toekomst nodig zijn.’
Grondwaterstanden meten nu
‘Dat we over steeds meer en betere data beschikken komt mede door de Diver water level logger. Deze wereldwijd meest gebruikte datalogger voor grondwaterstanden kan desgewenst tientallen metingen per dag opslaan. Waar we eerder 15 man nodig hadden om het meetnet te beheren, hebben we er nu nog maar 2 nodig.’
‘In 1997 had ik voor het eerst een Diver water level logger in mijn hand van een bevriende collega die het gebruikte voor onderzoek bij een dijk. Het was toen nog echt zo’n grote sigaar. Ik raakte er al snel vertrouwd mee. We bestelden er snel 50 en nu kunnen we niet meer zonder. Al onze meetpunten zijn nu bediverd. Je beschikt over meer data in minder tijd en wat kost zo’n Diver water level logger nou. Op de achterkant van een bierviltje heb je zo uitgerekend wat je bespaart aan tijd en kosten.’
‘Alle grondwater data die we nu ontvangen van de Diver water level logger komen in onze hoofdpost in Zwolle terecht. Daar buigen onze hydrologen zich over de data en bedenken plannen voor een steeds beter peilbeheer.’
Of ik het handmatig meten mis? Natuurlijk, je komt nu minder vaak buiten zoals in dit geweldige natuurgebied, het Boetelerveld. Ook had je veel contact met de mensen. Maar een steeds beter en veiliger peilbeheer staat voorop, dus je ontkomt niet aan een digitaal grondwatermeetnet. Ik zeg altijd, wie vandaag stilstaat loopt morgen achter.’
 
Contact
sales@eijkelkamp.com
+31 313 880200

Monitoren grondwaterstanden in voormalig mijngebied Heerlen

Opdrachtgever

Gemeente Heerlen

Land

Nederland

De na-ijleffecten van mijnbouw

‘De laatste mijn in Heerlen, de Oranje Nassau 1, sloot in 1974 de poorten. Tot aan 1994 werd wel nog mijnwater weggepompt om te voorkomen dat naburige mijnen in Duitsland onder water kwamen te staan. De mijnen waren namelijk met elkaar verbonden om voor elkaar te fungeren als vluchtweg. Jaarlijks werden er miljoenen kuub mijnwater weggepompt. In die tijd werd er ook al gemonitord en je ziet dat tot 1994 de waterstanden op eenzelfde niveau blijven en na 1994, als ook de Duitse mijnen sluiten en de pompen stoppen, het water gaat stijgen.’

’Onze bodem wordt steeds belangrijker en monitoren noodzakelijk’

Jean Weijers - Specialist Subsurface & Mining

‘We hebben het dus over mijnwater. Dat is een soort grondwater, maar wij noemen het mijnwater omdat het een andere samenstelling heeft. Het komt uit het mijngesteente Carboon en is een stuk zouter dan grondwater en bevat ook voor een heel klein deel zware metalen. Daarom mag je het ook niet lozen op het oppervlaktewater. In die zin zou je kunnen zeggen dat het verontreinigd water is, maar het is een natuurlijke samenstelling.’

‘Het mijnwater is hier in Heerlen vanaf het diepste punt, op 700 meter, gaan stijgen tot waar het nu zit. In het begin ging het heel snel maar hoe hoger het komt, hoe langzamer het stijgt. Momenteel stijgt het mijnwater gemiddeld bijna een 1 centimeter per dag. Het stijgende mijnwater heeft ook effect op het grondwater. Je zou kunnen zeggen dat het zoute mijnwater het zoete grondwater enigszins omhoog duwt. Het mijnwater zit in het carboongesteente. Daarboven heb je het dekterrein van ongeveer 100 meter dik. Dat dekterrein bestaat uit allerlei los materiaal als klei, zand, grind en kalksteen. Hierin bevindt zich ook het grondwater. Dat stijgende mijnwater heeft met name effect op de grondwaterstand, niet zo zeer op de grondwaterkwaliteit.’

’Klimaatverandering gaat gepaard met een ander neerslagregime. 
Wij willen inzicht in de gevolgen hiervan voor het grondwater’

Monitoren moet

‘Bij gesloten mijnbouw, zoals hier in Heerlen, werden er grofweg twee soorten materiaal naar boven gehaald. Het ene is steenkool dat direct werd afgevoerd en uiteindelijk gebruikt. Het andere is het materiaal dat vrijkomt bij het maken van de gangen en schachten. Dat is carboongesteente, schalies en zandsteen waarin ook verhoogde concentraties metalen zoals nikkel aanwezig zijn. Dit materiaal kwam allemaal terecht op de mijnsteenbergen. Als je vroeger in Heerlen aankwam, zag je deze mijnsteenbergen overal liggen. Ze zijn nu bijna niet meer herkenbaar omdat ze na 1974 helemaal afgegraven of afgetopt zijn.’

‘De steenberg van de Oranje Nassau 1 is grotendeels afgetopt en er zijn vervolgens een woonwijk en een park op gebouwd. Maar daaronder ligt nog altijd het Carboon-materiaal. In de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw was er veel onrust rondom dit onderwerp. Men wilde weten wat ermee gebeurde en wat voor invloed het had op de volksgezondheid. Dan moet je dus weten wat waar zit en waar gaat het naartoe gaat. En waar het naartoe gaat heeft weer te maken met het grondwater. Hiervoor en voor andere soorten verontreinigingen werd destijds het belang van monitoren ook al ingezien en is er een grondwatermeetnet ingericht voor zowel de grondwaterstanden als de kwaliteit.’

‘Veranderingen in stijgend mijnwater en grondwater moeten we monitoren. Deze hebben namelijk ook weer invloed op de afvoer van water naar de beken toe. Ook wil de gemeente eventueel aanwezige verontreinigingen kunnen volgen. Een andere reden om te monitoren is klimaatverandering. Klimaatverandering gaat gepaard met een ander neerslagregime. We verwachten in de toekomst buien met een hogere intensiteit. Wij willen inzicht in de gevolgen hiervan voor het grondwater. Ook riolering speelt een rol. Bij het onderhoud aan riolering moet je dimensies weten en weten waar het grondwater zit om van te voren te bepalen of je moet bemalen of niet. Een vierde, zeker voor Heerlen belangrijke, reden heeft betrekking op energie. Mijnwater wordt namelijk sinds 2009 gebruikt om gebouwen, woningen en kantoren te verwarmen en te koelen. Bovendien hebben wij als gemeente de zorgplicht ten aanzien van het grondwater.’

Waarom Eijkelkamp Soil & Water?

‘Een paar jaar geleden is kritisch naar het grondwatermeetnet gekeken. Bleek dat een groot deel van de loggers niet meer functioneerde. We besloten om het meetnet opnieuw in te richten. Een offerteaanvraag volgde en van alle aangeschreven bedrijven kwam Eijkelkamp Soil & Water daar met zowel prijs als product als beste naar voren. Het oorspronkelijke plan was om alleen de defecte loggers te vervangen. Maar de aangeboden water-level-logger; Diver, bleek goedkoper dan gedacht, waarop we ervoor gekozen hebben om alle punten er mee in te richten.’

‘We hebben ook een onderhoudscontract voor 5 jaar afgesloten met Eijkelkamp Soil & Water. We wilden namelijk van het onderhoud af. Dit stond in de aanbesteding maar voor sommige leveranciers was dit een probleem. Die doen dat namelijk niet zelf. Bij Eijkelkamp Soil & Water hadden we alles in één keer: het juiste materiaal, de installatie, het onderhoud, beheer en ook nog de ontsluiting van de data. Bovendien zijn wij erg gecharmeerd van jullie manier hoe de data gevalideerd wordt. We ontsluiten de data nu nog niet via telemetrie. We zien de voordelen ervan, je hoeft immers niet zo frequent een ronde te maken en als er iets aan de hand is zie je dat meteen. Maar er zit natuurlijk wel een kostenaspect aan. De keuze is nu voor de komende jaren gemaakt, maar we denken wel dat telemetrie het uiteindelijk gaat worden.’

  • Heerlen_Mijnbouw_Grondwater_Monitoren_Eijkelkamp_1.jpg
  • Heerlen_Mijnbouw_Grondwater_Monitoren_Eijkelkamp_2.jpg
  • Heerlen_Mijnbouw_Grondwater_Monitoren_Eijkelkamp_3.jpg
  • Heerlen_Mijnbouw_Grondwater_Monitoren_Eijkelkamp_4.jpg
  • Heerlen_Mijnbouw_Grondwater_Monitoren_Eijkelkamp_5.jpg
  • Heerlen_Mijnbouw_Grondwater_Monitoren_Eijkelkamp_6.jpg
  • Heerlen_Mijnbouw_Grondwater_Monitoren_Eijkelkamp_7.jpg
  • Heerlen_Mijnbouw_Grondwater_Monitoren_Eijkelkamp_8.jpg
  • Heerlen_Mijnbouw_Grondwater_Monitoren_Eijkelkamp_9.jpg
  • Heerlen_Mijnbouw_Grondwater_Monitoren_Eijkelkamp_10.jpg

Maak nu een afspraak

Benieuwd wat Eijkelkamp Soil & Water voor uw bodem- of waterproject kan betekenen?
Vul onderstaand formulier in voor een afspraak


* Dit is een verplicht veld

Wij gebruiken cookies voor uw gebruiksgemak en om u relevante aanbiedingen te kunnen doen. Door verder te surfen accepteert u cookies van eijkelkamp.com.

OK