Rijnland maakt waterbalans compleet

Project

Rijnland maakt waterbalans compleet

Opdrachtgever

Hoogheemraadschap van Rijnland

Land

Nederland

Bekijk de video

Bekijk de video waarin Jan Willem van Kempen en René van der Zwan vertellen over peilbeheer en de Eijkelkamp Smart Lysimeter.

HHRS Rijnland zet Eijkelkamp Smart Lysimeters in voor verdampingsdata

Het hoogheemraadschap van Rijnland heeft in mei 2017 meetapparatuur in gebruik genomen die effecten van klimaatverandering op het waterbeheer beter in beeld brengt. Het gaat om drie Eijkelkamp Smart Lysimeter meetopstellingen, die naast gegevens over verdamping ook data verschaffen over de hoeveelheid neerslag, wind en bodemvocht.

‘Waarom wij een drietal Eijkelkamp Smart Lysimeter meetopstellingen hebben aangeschaft?’ Jan Willem van Kempen, Peilbeheerder, en René van der Zwan, Adviseur Beleid en Onderzoek, beide werkzaam bij hoogheemraadschap van Rijnland leggen uit: ‘Enerzijds is het operationeel peilbeheer, maar je ziet dat het peilbeheer mede onder druk staat door klimaatverandering. En klimaatverandering staat bij ons hoogheemraadschap heel hoog op de agenda.’

‘Voor ons peilbeheer gebruiken we een geautomatiseerd beslisondersteunend systeem. Dit systeem wordt gevoed met allerlei meetinformatie waaronder waterstanden en neerslag. Alleen van een andere heel belangrijke post, waterverdamping, hebben we nog geen goed beeld. Zeker na droge en bij natte periodes is dit eigenlijk een groot vraagteken voor ons. Tot nu toe pakten we het modelmatig aan, maar hoe goed is het model en bovendien heb je te maken met een bepaalde inregeltijd. Aanleidingen genoeg om tegen elkaar te zeggen; hoe kunnen we de waterbalans compleet krijgen?’

’Ons peilbeheer staat mede onder druk door klimaatverandering’

René van der Zwan - Adviseur Beleid en Onderzoek HHRS Rijnland

‘We hebben contact opgenomen met Eijkelkamp Soil & Water omdat we een handzame lysimeter meetopstelling wilden, dus geen grote betonbak van 20 bij 5 meter. Die krijg je niet zomaar op de plaats en is lastig te onderhouden. Bovendien had Eijkelkamp Soil & Water voor ons al een oppervlaktewater meetnet aangelegd. De web portal hiervoor gebruiken we nu ook voor de verdampingsdata.’

Voortrekkersrol voor Rijnland

‘Samen met Eijkelkamp Soil & Water hebben we uiteindelijk op drie locaties een lysimeter meetopstelling geplaatst: in Noordwijkerhout op een zandbodem, in Woubrugge op een kleibodem en in Reeuwijk op een veenbodem. Met deze locaties dekken we onze bodemhoofdtypes af en samen met een meteostation, bodemvocht- en grondwatermetingen hebben we te maken met een unieke combinatie meetopstellingen. We lopen als hoogheemraadschap van Rijnland hiermee voorop in waterwerkend Nederland.’

‘Het is interessant om te zien dat er nu vanuit allerlei invalshoeken binnen de BV Nederland gekeken wordt naar ons initiatief. Ook krijgen we volop vragen of men mee kan kijken. In het kader van big data willen we ook zeker delen, net als bij waterstanden.

 

’We lopen met deze meetopstelling als hoogheemraadschap
voorop in waterwerkend Nederland

Slim peilbeheer door verdampingsdata

‘Eén van de meters staat in Reeuwijk waar momenteel een project loopt voor flexibel peilbeheer op de Reeuwijkse plassen. We hebben gemerkt dat er een enorme onbekendheid is bij de bewoners over wat verdamping doet met het waterpeil in de bodem. We hebben al eens een meetproject uitgevoerd om samen met bewoners het oppervlaktewaterpeil en grondwaterpeil te meten om zo inzichtelijk te maken waar verschillen vandaan komen. Het oppervlaktewaterpeil ging in een bandbreedte van 5 tot 10 cm heen en weer. Op een paar meter afstand ging het grondwater daarentegen wel 50 tot 60 cm heen en weer. Dat is voor een bewoner helemaal niet te begrijpen. Totdat je met een verdampingsmeter en een neerslagmeter laat zien hoeveel mm regen er is gevallen en hoeveel mm er is verdampt uit de grond. We krijgen uiteindelijk een beter beeld wat de watervraag in ons systeem is in een droge situatie. Hoe zit het met het grondwater? En als er een buitje valt, leidt dat direct tot afstroming of wordt het water eerst in de bodem geborgen?’

‘Ander voorbeeld. We zijn bezig met de renovatie van een gemaal waardoor we wat capaciteit verliezen. Om dat verlies te compenseren kun je gaan anticiperen. Het nadeel van anticiperen is, zeker in de zomer, dat je kostbaar water weg gaat pompen wat je wellicht over een aantal dagen weer nodig hebt. Maar zie dat dan nog maar eens te krijgen als de Rijn of Moezel laag staat en het hoofdsysteem is verzilt. Als je weet wat de grondwaterstand is en er heel veel berging in de bodem zit, hoef je dus niet te anticiperen op een regenbui en kostbaar water weg te malen. Op die manier doen we straks aan slimmer peilbeheer.’

Data voor bodemdaling discussie

‘Een actueel thema in Nederland is bodemdaling. Er wordt weleens argwanend gekeken naar ons als we het waterpeil te ver laten zakken in sloten. Terwijl als je kijkt hoeveel water er verdampt en wat het grondwaterpeil is, zie je dat de effecten van wat het waterschap doet helemaal niet zo groot zijn ten opzichte van die bodemdaling. Neerslag is veel belangrijker dan het water in de sloot. In die zin gaan de verdampingsdata ons helpen in de discussie omtrent bodemdaling. We moeten er op een andere manier naar gaan kijken.’

‘In de buurt van Leiden woont een agrariër en die heeft zijn hele land vol met drainages gelegd en die pompt actief water uit de sloot om in zijn land te brengen om bodemdaling tegen te gaan. Hij houdt ons op de hoogte van de uitkomsten om te kijken wat het effect hiervan is. Je merkt sowieso dat agrariërs steeds meer interesse krijgen voor meetdata over bodemvocht en verdamping.‘

‘Zo was de agrariër in Woubrugge waar wij een Eijkelkamp Smart Lysimeter opstelling hebben staan, bijvoorbeeld bezig met een bedrijfsplan om meer meetapparatuur aan te schaffen. Als hij in de herfst zijn aardappels gaat rooien, meet hij eerst bodemvocht om te kijken of de grond niet te droog is. Anders kan hij zijn aardappels wel rooien, maar haalt hij teveel klei mee. Dus beregent hij eerst voordat hij gaat rooien. Alleen heeft hij ook weer te maken met klimaatverandering, want als er net een hevige regenbui aan zit te komen, wil je het juist niet beregent hebben. Hij moet daardoor ook werken op het scherpst van de snede en dan kan verdampingsinformatie daarbij helpen. Dat is mooi dat er vanuit deze tak van de sport, ook steeds vraag komt naar data.’

Hoogheemraadschap van Rijnland

Het hoogheemraadschap van Rijnland zorgt al sinds 1255 voor veilige dijken, schoon en gezond water in plassen en sloten en voor een evenwichtige waterstand. Ook zuivert het afvalwater van alle huishoudens en bedrijven in het werkgebied. Dit gebied strekt zich uit van IJmuiden tot Gouda en van Wassenaar tot Amsterdam. Het is 1175 km2 groot en er wonen ruim 1,3 miljoen mensen.

  • Rijnland_Lysimeter_verdamping_project.jpg
  • Rijnland_Lysimeter_verdamping_project_2.jpg
  • Rijnland_Lysimeter_verdamping_project_3.jpg
  • Rijnland_Lysimeter_verdamping_project_4.jpg
  • Rijnland_Lysimeter_verdamping_project_5.jpg
  • Rijnland_Lysimeter_verdamping_project_6.jpg
  • Rijnland_Lysimeter_verdamping_project_7.jpg
  • Rijnland_Lysimeter_verdamping_project_8.jpg

Maak nu een afspraak

Benieuwd wat Eijkelkamp Soil & Water voor uw bodem- of waterproject kan betekenen?
Vul onderstaand formulier in voor een afspraak


* Dit is een verplicht veld

Wij gebruiken cookies voor uw gebruiksgemak en om u relevante aanbiedingen te kunnen doen. Door verder te surfen accepteert u cookies van eijkelkamp.com.

OK